Nội dung chính
Thủy sản Việt Nam đã đạt gần 11,3 tỷ USD trong năm 2025, tăng 12,4% so với năm trước, mở ra cột mốc quan trọng cho ngành.
1. Tổng quan kim ngạch và tốc độ tăng trưởng cuối năm
Quý IV 2025 được xem như đoạn nước rút quyết định của một năm đầy biến động. Xuất khẩu thủy sản trong 3 tháng cuối đạt 3.103,0 triệu USD, tăng 10,3% so với cùng kỳ năm 2024. Tháng 12 một mình đóng góp 954,5 triệu USD, tăng 9,2%, cho thấy nhu cầu mùa lễ hội tại châu Á đang hồi sinh mạnh mẽ.
2. Cấu trúc mặt hàng – Những nhóm sản phẩm dẫn đầu
Tôm vẫn là trụ cột, với kim ngạch khoảng 4,65 tỷ USD, tăng 20% so với 2024. Đặc biệt, tôm hùm tăng hơn gấp đôi, đạt 817 triệu USD, phản ánh nhu cầu cao ở Trung Quốc và các thị trường châu Á khác.
Cá tra ghi nhận 2,19 tỷ USD (+8%), trong khi các loài cá biển khác đạt 2,16 tỷ USD (+12%). Ngược lại, cá ngừ giảm 10,8% do thiếu nguyên liệu, chi phí khai thác tăng và áp lực từ quy định IUU & MMPA của Mỹ.
Nhóm hải sản chế biến sâu
- Tôm: 1.244,0 triệu USD (+16,8%)
- Mực, bạch tuộc: +20,4%
- Cua, ghẹ: +20,9%
Những mặt hàng này duy trì mức độ chế biến cao và nhu cầu tiêu thụ ổn định, đóng vai trò “đầu tàu” trong giai đoạn phục hồi.
3. Thị trường tiêu thụ – Động lực và rủi ro
Thị trường châu Á, đặc biệt là Trung Quốc và Hồng Kông, ghi nhận tăng trưởng 22,9% trong quý IV, nhờ mùa lễ hội và kênh phân phối linh hoạt. Ngược lại, thị trường Mỹ đang đối mặt với các rào cản mới: hạn chế MMPA, lệnh cấm nhập khẩu từ 1/1/2026 cho 12 loài cá, và thuế chống bán phá giá tôm POR19 dự kiến công bố cuối tháng 2/2026.
Do đó, nhiều doanh nghiệp đã điều chỉnh lịch giao hàng, đa dạng hoá “giỏ thị trường” và chuyển hướng sang CPTPP (hơn 3 tỷ USD) và Trung Quốc (2,4 tỷ USD) để giảm phụ thuộc vào Mỹ.
4. Doanh nghiệp dẫn đầu – Chiến lược bền vững
Trong top các doanh nghiệp xuất khẩu:
- STAPIMEX: 309,8 triệu USD
- Minh Phú (Cà Mau & Hậu Giang): >542 triệu USD
- Vĩnh Hoàn: 249,0 triệu USD (số 1 cá tra)
Những tập đoàn như Phát Lợi, An Hải và CASES đã tập trung vào sản phẩm chế biến sâu và mở rộng sang Trung Quốc, tận dụng các FTA để giảm thuế và rủi ro.
5. Thách thức “xanh hoá” và hướng đi 2026
Quý IV cho thấy các rào cản kỹ thuật – thẻ vàng IUU, quy định MMPA – đang ảnh hưởng mạnh tới nhóm hải sản khai thác. Để duy trì thị phần, doanh nghiệp cần:
- Minh bạch hoá chuỗi cung ứng: áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc (TRS) và nhật ký khai thác điện tử.
- Nâng chuẩn chứng chỉ xanh: HACCP, ASC, MSC và chuẩn ISO 22000.
- Tối ưu hoá chuỗi lạnh và tăng tỷ trọng sản phẩm có giá trị gia tăng.
Những biện pháp này không chỉ đáp ứng yêu cầu thị trường Mỹ và EU mà còn tạo lợi thế cạnh tranh trong các kênh bán lẻ hiện đại.
6. Kết luận – Đoàn kết để chạy đua “đủ điều kiện”
Con số gần 11,3 tỷ USD năm 2025 là minh chứng cho sức mạnh xuất khẩu, nhưng đồng thời là lời nhắc rằng mỗi thay đổi chính sách có thể gây “cú phanh” nếu doanh nghiệp chưa chuẩn bị. Năm 2026, thước đo thành công sẽ chuyển từ kim ngạch sang khả năng thích ứng với thương mại xanh, minh bạch chuỗi cung ứng và quản trị rủi ro đa thị trường.
