Nội dung chính
Việc duy trì chỉ tiêu năng suất lao động trên 8,5% và TFP 55% trong dự thảo Quy hoạch tổng thể 2021‑2030 có thể khiến mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số trở lên trở nên khó đạt.
Bối cảnh chỉ tiêu năng suất lao động và TFP trong quy hoạch 2021‑2030
Trong buổi thảo luận tại Quốc hội ngày 28/11, đại biểu Nguyễn Mạnh Hùng dựa trên mô hình Solow đưa ra tính toán: để đạt mức tăng trưởng GDP trung bình hơn 10% trong giai đoạn 2026‑2030, tốc độ tăng năng suất lao động cần vượt 9% mỗi năm, trong khi đóng góp của TFP (Total Factor Productivity) phải đạt khoảng 60%.
Đề xuất của đại biểu và tính toán mô hình Solow
Mô hình Solow cho thấy năng suất lao động và TFP là hai động lực chính của tăng trưởng kinh tế dài hạn. Khi năng suất lao động tăng 9%/năm, và TFP chiếm 60% tổng đóng góp, nền kinh tế có khả năng “đột phá” từ mức tăng 6‑7% hiện tại lên hơn 10% mỗi năm.
Quan điểm của Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng
Bộ trưởng Tài chính Nguyễn Văn Thắng phản hồi rằng đã tiến hành “nghiên cứu rất kỹ” và đề xuất giữ nguyên các chỉ tiêu hiện tại (8,5% năng suất lao động, 55% TFP) vì chúng đã được Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương xem xét và đưa vào dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội 14. Ông nhấn mạnh rằng việc thay đổi chỉ tiêu trong thời gian ngắn có thể gây bất ổn cho quá trình lập kế hoạch tài chính quốc gia.
Thảo luận về chỉ tiêu y tế: giường bệnh, bác sĩ và chi tiêu y tế
Trong cùng phiên họp, các đại biểu cũng đề cập đến chỉ tiêu y tế trong quy hoạch: mục tiêu đến năm 2030 đạt 35 giường bệnh và 19 bác sĩ trên 1 vạn dân. Đại biểu Nguyễn Anh Trí (Hà Nội) cho rằng tiêu chuẩn giường bệnh không còn phù hợp trong bối cảnh y tế hiện đại, khi chăm sóc ngoại trú và ngày một tăng.
Đề xuất thay đổi chỉ tiêu giường bệnh
Ông Trí đề nghị thay thế chỉ tiêu “giường bệnh trên 1 vạn dân” bằng chỉ tiêu chi tiêu y tế quốc gia (Total Health Expenditure – THE) tính theo %GDP. Theo dữ liệu OECD, tỷ lệ THE của các nước phát triển dao động 8‑9% GDP, Mỹ khoảng 16‑17%, trong khi Việt Nam hiện chỉ ở mức 5‑6%.
Sử dụng chỉ tiêu chi tiêu y tế %GDP
Đại biểu đề xuất mục tiêu THE đạt 8‑9% GDP vào năm 2030 và 15‑16% vào năm 2045. Bộ trưởng Thắng đồng ý ghi nhận ý kiến này và nói rằng nhiều quốc gia vẫn duy trì chỉ tiêu giường bệnh để thống kê, nhưng họ đồng thời phát triển các chỉ tiêu mới phù hợp với mô hình chăm sóc sức khỏe hiện đại.
Đánh giá và triển vọng
Việc giữ nguyên chỉ tiêu năng suất lao động và TFP có thể làm giảm khả năng đạt mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số, đặc biệt khi so sánh với các nước trong khu vực: Singapore có năng suất lao động gấp 8 lần Việt Nam, Nhật Bản gấp 4‑5 lần, Hàn Quốc gấp 4‑5 lần, Malaysia gấp 3 lần, Thái Lan gấp 2 lần. Điều này cho thấy khoảng cách còn lớn và cần các biện pháp cải cách cơ bản.
Trong khi đó, việc cập nhật chỉ tiêu y tế sang THE %GDP sẽ giúp Việt Nam đồng bộ với chuẩn quốc tế, tạo động lực tăng cường ngân sách y tế và cải thiện chất lượng dịch vụ y tế, nhất là trong bối cảnh dân số già hoá.
Những đề xuất này đang trong quá trình xem xét, và sẽ ảnh hưởng tới chiến lược đầu tư, ngân sách và chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong các lĩnh vực công nghệ, giáo dục và y tế. Đọc tiếp để nắm rõ các bước tiếp theo của Quy hoạch tổng thể quốc gia.
