Tế bào – Kinhtehoinhap.com https://kinhtehoinhap.com Nơi cung cấp thông tin, phân tích chuyên sâu về kinh tế Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế. Cập nhật tin tức, chính sách và xu hướng thị trường. Sun, 31 Aug 2025 21:51:05 +0000 vi hourly 1 https://wordpress.org/?v=6.7.2 https://cloud.linh.pro/news/2025/08/kinhtehoinhap.svg Tế bào – Kinhtehoinhap.com https://kinhtehoinhap.com 32 32 Khám phá 5 quy tắc cơ bản chi phối cấu trúc và hành vi của tế bào https://kinhtehoinhap.com/kham-pha-5-quy-tac-co-ban-chi-phoi-cau-truc-va-hanh-vi-cua-te-bao/ Sun, 31 Aug 2025 21:51:02 +0000 https://kinhtehoinhap.com/kham-pha-5-quy-tac-co-ban-chi-phoi-cau-truc-va-hanh-vi-cua-te-bao/

Các nhà nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu và Điều trị Ung thư Helen F. Graham của ChristianaCare và Đại học Delaware đã đạt được một bước tiến quan trọng trong việc hiểu rõ cách cơ thể duy trì cấu trúc phức tạp của các mô. Một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí khoa học Biology of the Cell đã chỉ ra rằng chỉ cần năm quy tắc cơ bản có thể giải thích cách cơ thể duy trì cấu trúc của các mô như ruột kết, ngay cả khi các tế bào liên tục chết và được thay thế.

Computer-generated image showing how cells in the human colon renew and organize over time, based on mathematical modeling.
Computer-generated image showing how cells in the human colon renew and organize over time, based on mathematical modeling.

Đây là kết quả của hơn 15 năm hợp tác giữa các nhà toán học và các nhà sinh học ung thư để tìm ra các quy tắc chi phối cấu trúc mô và hành vi của tế bào. Nghiên cứu này có thể là bước đầu tiên trong việc tìm ra ‘bản thiết kế’ của cơ thể, tương tự như mã di truyền giải thích cách gen hoạt động. Việc khám phá ra ‘mã mô’ này có thể giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về các quá trình sinh học cơ bản và mở ra triển vọng mới trong việc nghiên cứu và điều trị các bệnh lý.

“This may be the biological version of a blueprint,” said Bruce Boman, M.D., Ph.D. (right), with Gary Schleiniger.
“This may be the biological version of a blueprint,” said Bruce Boman, M.D., Ph.D. (right), with Gary Schleiniger.

Các nhà nghiên cứu đã sử dụng mô hình toán học để mô phỏng hành vi của tế bào và xác định năm quy tắc cốt lõi chi phối cấu trúc và hành vi của tế bào. Những quy tắc này bao gồm thời điểm phân chia tế bào, thứ tự phân chia tế bào, hướng phân chia và di chuyển của tế bào, số lần phân chia của tế bào và thời gian sống của tế bào trước khi chết. Những quy tắc này hoạt động cùng nhau như một ‘kịch bản’ để kiểm soát vị trí của tế bào, thời điểm phân chia và thời gian tồn tại, giúp các mô hoạt động và duy trì cấu trúc một cách chính xác.

Các nhà nghiên cứu tin rằng những quy tắc này có thể áp dụng cho nhiều loại mô khác nhau trên cơ thể, bao gồm da, gan, não và hơn thế nữa. Việc tìm ra ‘mã mô’ này có thể giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về cách mô chữa lành sau chấn thương, cách các dị tật bẩm sinh xảy ra và cách các bệnh như ung thư phát triển khi mã này bị gián đoạn.

Nghiên cứu này cũng có ý nghĩa quan trọng đối với dự án Atlas Tế bào Con người, một hợp tác khoa học toàn cầu nhằm lập bản đồ mọi loại tế bào trong cơ thể con người. Việc hiểu rõ hơn về cách các tế bào hoạt động và tương tác trong các mô có thể giúp các nhà khoa học phát triển các phương pháp điều trị mới và hiệu quả hơn cho các bệnh lý phức tạp.

Trong tương lai, nhóm nghiên cứu sẽ kiểm tra các dự đoán của mô hình một cách thử nghiệm, hoàn thiện mô hình với dữ liệu bổ sung và khám phá liên quan đến sinh học ung thư, đặc biệt là cách các gián đoạn của mã mô có thể dẫn đến sự phát triển của khối u hoặc di căn. Với những phát hiện mới này, các nhà khoa học có thể sẽ tiến gần hơn đến việc hiểu rõ các quy luật cơ bản chi phối sự sống và phát triển của các sinh vật sống.

]]>
Tế bào miễn dịch ‘uốn’ để đi qua mạch máu hẹp https://kinhtehoinhap.com/te-bao-mien-dich-uon-de-di-qua-mach-mau-hep/ Fri, 08 Aug 2025 16:22:39 +0000 https://kinhtehoinhap.com/te-bao-mien-dich-uon-de-di-qua-mach-mau-hep/

Các tế bào dendritic, một thành phần quan trọng của hệ thống miễn dịch, có khả năng di chuyển qua các mô với sự chính xác đáng kể. Quá trình di chuyển này không chỉ đòi hỏi sự thay đổi hình thái của tế bào mà còn cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các yếu tố cơ học và cấu trúc nội bộ của tế bào. Khi di chuyển qua các khe hẹp, các tế bào dendritic hình thành tạm thời một cấu trúc actin cơ học nhạy cảm ở phía trước nhân. Cấu trúc này đóng vai trò quan trọng trong việc mở rộng đường đi bằng cách đẩy ra ngoài chống lại mô xung quanh, từ đó cho phép phần thân tế bào lớn di chuyển qua.

Cấu trúc actin cơ học này không chỉ giúp tế bào dendritic di chuyển hiệu quả mà còn hoạt động như một tụ điện cơ học. Chức năng này cho phép tế bào cân bằng lực nhô ra phía trước ở mép dẫn đầu và lực nhô ra ngoài ở thân tế bào, đảm bảo sự ổn định và linh hoạt trong quá trình di chuyển. Sự phối hợp giữa các lực cơ học và các cấu trúc tế bào nội bộ là yếu tố then chốt trong việc duy trì hình thái và chức năng của tế bào trong quá trình di chuyển.

Quá trình di chuyển của tế bào miễn dịch, đặc biệt là tế bào dendritic và tế bào T, có ý nghĩa quan trọng trong nghiên cứu về hệ thống miễn dịch và các bệnh liên quan đến suy giảm miễn dịch. Việc hiểu rõ cơ chế di chuyển này không chỉ giúp chúng ta nắm rõ hơn về chức năng của hệ thống miễn dịch mà còn mở ra những hướng nghiên cứu tiềm năng trong việc phát triển các phương pháp điều trị mới cho các bệnh liên quan đến suy giảm miễn dịch.

Gần đây, các nghiên cứu đã chỉ ra rằng protein DOCK8 đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh sự phân phối actin cơ học trong tế bào miễn dịch. Sự điều chỉnh này giúp duy trì sự gắn kết của tế bào miễn dịch và bảo vệ nhân tế bào trong quá trình di chuyển, cho thấy tiềm năng của DOCK8 như một mục tiêu trong nghiên cứu về các bệnh liên quan đến suy giảm miễn dịch. Thông qua việc nghiên cứu các cơ chế phân tử như vậy, chúng ta có thể hiểu rõ hơn về sự phức tạp của hệ thống miễn dịch và cách thức mà các thành phần của nó tương tác để duy trì sức khỏe tổng thể.

Như vậy, việc khám phá sâu vào các cơ chế di chuyển của tế bào miễn dịch không chỉ là một lĩnh vực nghiên cứu thú vị mà còn có tiềm năng lớn trong việc phát triển các liệu pháp mới cho các tình trạng bệnh lý liên quan đến hệ thống miễn dịch. Với những tiến bộ trong nghiên cứu về protein như DOCK8 và vai trò của actin cơ học trong tế bào miễn dịch, chúng ta có thể kỳ vọng vào những bước tiến quan trọng trong việc hiểu và điều trị các bệnh suy giảm miễn dịch trong tương lai.

Tóm lại, nghiên cứu về di chuyển của tế bào dendritic và các tế bào miễn dịch khác đang mở ra những hướng đi mới trong việc hiểu về hệ thống miễn dịch. Với sự kết hợp giữa các yếu tố cơ học và cấu trúc tế bào nội bộ, các tế bào này thực hiện những hành trình phức tạp qua các mô cơ thể. Những phát hiện gần đây về vai trò của protein như DOCK8 trong việc điều chỉnh các quá trình này hứa hẹn sẽ dẫn đến những phát triển mới trong nghiên cứu về bệnh lý và điều trị suy giảm miễn dịch.

]]>
Tinh trùng – Những điều cần biết về tế bào sinh sản của nam giới https://kinhtehoinhap.com/tinh-trung-nhung-dieu-can-biet-ve-te-bao-sinh-san-cua-nam-gioi/ Mon, 28 Jul 2025 22:37:21 +0000 https://kinhtehoinhap.com/tinh-trung-nhung-dieu-can-biet-ve-te-bao-sinh-san-cua-nam-gioi/

Khi nhắc đến các thuật ngữ như tinh dịch, tinh trùng, nước xuất tinh, chất xuất tinh, dịch xuất tinh, nhiều người thường nhầm lẫn rằng chúng đều chỉ cùng một thứ. Tuy nhiên, mỗi thuật ngữ có một ý nghĩa riêng biệt trong quá trình sinh sản của nam giới.

Tinh trùng là tế bào sinh sản hoặc tế bào tình dục của nam giới. Thuật ngữ này có thể dùng để chỉ một tế bào tinh trùng (spermatozoon) hoặc nhiều tế bào tinh trùng (spermatozoa). Với kích thước rất nhỏ, chỉ 1/20 mm chiều dài, tinh trùng có hình oval và đuôi dài, và chỉ có thể được nhìn thấy bằng kính hiển vi. Được sản xuất ở hai tinh hoàn (tinh nang), tinh trùng bắt đầu được tạo ra ở tuổi dậy thì và tiếp tục được sản xuất trong suốt cuộc đời, mặc dù số lượng có thể giảm dần từ khoảng tuổi 40. Mỗi ngày, tinh hoàn sản xuất khoảng 200 triệu tinh trùng.

Quá trình sản xuất tinh trùng đòi hỏi một phạm vi nhiệt độ từ 34-35 độ C, thấp hơn nhiệt độ cơ thể thông thường. Đó là lý do tại sao tinh hoàn nằm trong bìu da, nơi có nhiệt độ mát mẻ hơn so với trong bụng hoặc xương chậu. Mỗi tinh trùng mang các nhiễm sắc thể được cấu thành từ DNA và gen. Khi một tế bào tinh trùng thụ tinh với một tế bào sinh sản nữ (noãn hoặc trứng), thông tin di truyền của tinh trùng và noãn kết hợp với nhau để hình thành một phôi.

Tinh dịch là hỗn hợp của tinh trùng và dịch xuất tinh. Dịch xuất tinh được tạo ra trong các tuyến sinh dục như túi tinh và tuyến tiền liệt. Túi tinh sản xuất một chất đặc, dạng gel giúp đông đặc tinh trùng ngay sau khi xuất tinh và cung cấp năng lượng cho tinh trùng để tồn tại trong hành trình. Dịch xuất tinh có tính kiềm giúp bảo vệ tinh trùng trong môi trường âm đạo axit.

Tuyến tiền liệt tiết ra một chất lỏng loãng, màu trắng sữa với các axit giúp làm loãng tinh dịch, giúp tinh trùng tách ra khỏi cục đặc ban đầu để chúng có thể đi qua cổ tử cung và tử cung đến ống dẫn trứng. Ngoài ra, tuyến tiền liệt cũng cung cấp kẽm, điều cần thiết cho sự sống của tinh trùng.

Khi xuất tinh, tinh dịch thường sản xuất từ 1,5 đến 5 ml, và mỗi ml chứa từ 15 đến 200 triệu tinh trùng. Nếu tinh dịch được xuất vào âm đạo, tinh trùng phải đi khoảng 15 cm để đến ống dẫn trứng, nơi thường xuyên thụ tinh. Những tinh trùng nhanh nhất và khỏe mạnh nhất có thể đi qua quãng đường này chỉ trong 30 phút.

Ngoài ra, một dương vật cương cứng và kích thích có thể tiết ra tới 4 ml chất xuất tinh (pre-ejaculate), khác với tinh dịch. Chất xuất tinh được sản xuất bởi các tuyến khác và về mặt lý thuyết không chứa tinh trùng. Tuy nhiên, một nghiên cứu nhỏ đã phát hiện ra rằng chất xuất tinh của khoảng 40% đàn ông được nghiên cứu có chứa tinh trùng, mặc dù với số lượng rất nhỏ.

Tinh dịch có thể cung cấp thông tin về sức khỏe tổng thể của một người. Thông thường, tinh dịch có màu kem trắng hoặc xám nhạt và có mùi amoniac hoặc tẩy nhẹ. Tuy nhiên, màu sắc, độ đặc và mùi của tinh dịch có thể thay đổi giữa các cá nhân và thậm chí trong các ngày khác nhau đối với cùng một người. Nếu tinh dịch có mùi khó chịu, có thể đó là dấu hiệu của nhiễm trùng và nên được kiểm tra bởi bác sĩ.

Cuối cùng, để giữ cho tinh trùng khỏe mạnh, nên ăn uống lành mạnh giàu chất chống oxy hóa, tập thể dục thường xuyên, duy trì cân nặng khỏe mạnh và không hút thuốc, sử dụng ma túy hoặc uống quá nhiều rượu. Căng thẳng oxy hóa có tác động tiêu cực đến sức khỏe tinh trùng và góp phần gây vô sinh nam.

]]>