Nội dung chính
Đại biểu Hà Sỹ Đồng đề nghị chỉ áp dụng tỷ lệ đồng thuận 75% khi thu hồi đất cho các dự án trọng điểm quốc gia và chiến lược, tránh việc áp dụng đại trà.
Bối cảnh thảo luận tại Quốc hội
Vào chiều 1/12, Quốc hội đã xem xét dự thảo Nghị quyết về một số cơ chế tháo gỡ khó khăn trong thi hành Luật Đất đai 2024. Một trong những nội dung nóng hổi là quy định về việc Nhà nước thu hồi đất khi nhà đầu tư đã đàm phán được trên 75% diện tích và hơn 75% người sử dụng đất, sau đó Ủy ban Nhân dân (HĐND) cấp tỉnh sẽ thu hồi phần còn lại.
Ý kiến của các đại biểu về tỷ lệ đồng thuận 75%
Ủy viên kiêm nhiệm Ủy ban Kinh tế – Tài chính
Ông Trần Văn Tiến cho rằng tiêu chuẩn 75% khó thực hiện vì phải đồng thời đáp ứng cả hai tiêu chí về diện tích và số người sở hữu đất. Ông yêu cầu cơ quan soạn thảo giải thích vì sao chọn mức 75% thay vì 60% và đề nghị thực hiện khảo sát để xác định bao nhiêu dự án thực sự đáp ứng cả hai tiêu chí.
Phó trưởng đoàn Đại biểu tỉnh Lâm Đồng
Ông Dương Khắc Mai đánh giá việc bổ sung quy định này là giải pháp tiềm năng để tránh các dự án bị đình trệ do phản đối của người dân. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh cần có cơ sở khoa học, số liệu thống kê về số dự án bị tắc nghẽn khi không đạt tỷ lệ đồng thuận để tăng tính thuyết phục.
Ủy viên kiêm nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp
Bà Nguyễn Thị Thu Thủy nhấn mạnh rằng việc xác định rõ phạm vi áp dụng tỷ lệ 75% là yếu tố then chốt để duy trì ổn định xã hội và an ninh trật tự, nhất là khi các dự án có quy mô và diện tích khác nhau.
Đại biểu đề xuất nâng tỷ lệ đồng thuận
Ông Hà Sỹ Đồng, nguyên Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị, đề nghị Quốc hội cân nhắc áp dụng 75% chỉ cho các dự án trọng điểm quốc gia, hạ tầng chiến lược hoặc những dự án đã bị trì hoãn bồi thường trong thời gian dài. Ông còn gợi ý có thể nâng tỷ lệ lên 80‑85% để tăng độ an toàn pháp lý và sức thuyết phục.
Cơ chế bù đắp và đối thoại
Theo quan điểm của ông Đồng, vấn đề quan trọng không chỉ nằm ở tỷ lệ mà còn ở cơ chế xác định giá bồi thường, quy trình đối thoại, tái định cư và giám sát độc lập. Ông đề xuất thành lập hội đồng thương lượng độc lập, mời các tổ chức định giá đất uy tín và công khai toàn bộ hồ sơ để người dân cảm nhận được tính công bằng.
Phương án bồi thường và hỗ trợ bổ sung
Trong dự thảo mới nhất trình Quốc hội ngày 30/11, Chính phủ đã đưa ra hai phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho trường hợp đạt tỷ lệ đồng thuận 75%:
- Phương án thứ nhất: Nhà nước thực hiện bồi thường theo mức quy định hiện hành.
- Phương án thứ hai: Nếu giá đất trung bình đã thỏa thuận vượt mức bồi thường của Nhà nước, phần chênh lệch sẽ do nhà đầu tư chịu và tính vào chi phí đầu tư dự án.
Phó đoàn đại biểu TP Hải Phòng Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng phương án thứ hai cân bằng lợi ích giữa Nhà nước, người dân và nhà đầu tư, giảm nguy cơ tranh chấp. Ngược lại, Phó đoàn đại biểu Khánh Hòa Đàng Thị Mỹ Hương lưu ý rằng phương án này có thể khiến người dân nhận được bồi thường thấp hơn giá thị trường.
Quan điểm của Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường
Bộ trưởng Trần Đức Thắng giải trình rằng Luật Đất đai 2024 quy định 31 trường hợp Nhà nước thu hồi đất, nhưng dự thảo nghị quyết cần bổ sung ba trường hợp mới, trong đó có dự án thu hồi đất sau khi nhà đầu tư đã đạt 75% diện tích và 75% người sử dụng đất. Ông nhấn mạnh rằng tỷ lệ 75% là “trường hợp đặc biệt” cần được đánh giá kỹ về kinh tế‑xã hội, an ninh trật tự và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân.
Theo ông, HĐND cấp tỉnh sẽ có trách nhiệm xem xét và quyết định thu hồi phần diện tích còn lại khi các tiêu chí trên được đáp ứng. Việc lựa chọn phương án bồi thường sẽ do Chính phủ phối hợp với cơ quan thẩm tra nghiên cứu và báo cáo lại Quốc hội.
Triển vọng thông qua
Dự kiến, Quốc hội sẽ biểu quyết thông qua Nghị quyết tháo gỡ khó khăn trong thi hành Luật Đất đai vào ngày 11/12, tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho các dự án phát triển kinh tế‑xã hội.
Anh Tú
