Nội dung chính
Sau khi sáp nhập, thị trường lao động TP HCM đang bước vào giai đoạn biến chuyển mạnh mẽ, quy mô mở rộng và nhu cầu tuyển dụng tăng vọt.
Theo dự báo của Sở Lao động – Thương binh và Xã hội, đến năm 2026 TP HCM sẽ cần hơn 313.000 vị trí việc làm, phản ánh xu hướng “cầu lao động vượt cung” kéo dài. Đây là cơ hội nhưng đồng thời cũng đặt ra thách thức lớn về chất lượng nguồn nhân lực.
TP HCM không chỉ là trung tâm tài chính‑thương mại truyền thống mà còn là điểm đến của công nghệ, logistics và dịch vụ chất lượng cao. Các doanh nghiệp hiện nay cần nhân lực có khả năng ứng dụng công nghệ, thích nghi nhanh với môi trường thay đổi liên tục.
Thực tế, chỉ một phần nhỏ lao động được đào tạo bài bản hoặc sở hữu chứng chỉ nghề ngắn hạn; phần lớn còn ở trình độ phổ thông hoặc kỹ năng cơ bản. Khoảng 78% việc làm yêu cầu kỹ năng số và tự động hoá, trong khi chỉ 22% lực lượng lao động đáp ứng được tiêu chuẩn này, tạo ra khoảng cách đáng kể giữa nhu cầu và cung.
Đáp lại nhu cầu, Thành phố đã đưa ra các giải pháp phát triển nguồn nhân lực theo Quyết định 1711/QĐ‑TTg ngày 31‑12‑2024, phê duyệt Quy hoạch TP HCM 2021‑2030, tầm nhìn đến 2050. Quy hoạch nhấn mạnh việc đẩy mạnh đào tạo nhân lực chất lượng cao, hiện đại hoá và hội nhập quốc tế.
Ưu tiên lao động chất lượng cao là đúng hướng, nhưng nếu thiếu chiến lược nhân lực toàn diện, thị trường sẽ rơi vào phân tầng sâu. Để phá vỡ nghịch lý này, TP HCM cần một chính sách nhân lực dài hạn, vượt ra ngoài mô hình đào tạo‑tuyển dụng truyền thống.
1. Tái cấu trúc hệ thống đào tạo nghề
Chương trình đào tạo phải gắn liền với xu hướng toàn cầu: tập trung vào kỹ năng thực hành, công nghệ số, tự động hoá và tư duy đổi mới. Ví dụ, các trung tâm đào tạo cần đưa vào chương trình học các mô-đun về AI, dữ liệu lớn và quản lý chuỗi cung ứng.
2. Đẩy mạnh chuyển đổi nghề cho lao động phổ thông
Đối với lao động chưa có kỹ năng, cần tạo các khóa học ngắn hạn (4‑12 tuần) với chứng chỉ công nhận, giúp họ nhanh chóng tiếp nhận kỹ năng mới và tham gia vào chuỗi giá trị phức tạp hơn. Theo báo cáo của World Bank, chương trình chuyển đổi nghề ngắn hạn có thể nâng năng suất lao động lên tới 30%.
3. Thu hút và giữ chân nhân tài cao cấp
Đối với nhóm nhân lực chất lượng cao, thành phố nên triển khai các gói ưu đãi: hỗ trợ nhà ở, thuế ưu đãi, và môi trường làm việc linh hoạt. Các thành phố cạnh tranh như Singapore và Đài Loan đã chứng minh rằng chính sách này giúp giảm tỷ lệ rời bỏ lên tới 15%.
4. Xây dựng hệ thống dữ liệu thị trường lao động
Thiết lập nền tảng dữ liệu mở, cập nhật theo ngành nghề, giúp doanh nghiệp và người lao động dự báo xu hướng nhu cầu. Hệ thống này sẽ hỗ trợ việc thiết kế chương trình đào tạo phù hợp và giảm thiểu lãng phí nguồn lực.
Việc định vị lại thị trường lao động TP HCM theo hướng ưu tiên lao động chất lượng cao là bước đi phù hợp với mục tiêu phát triển kinh tế mới. Tuy nhiên, chỉ khi đi kèm với chiến lược nhân lực toàn diện, linh hoạt và công bằng, thành phố mới có thể phát triển bền vững và không để bất kỳ ai bị bỏ lại phía sau.
