Nội dung chính
Bộ Tài chính đang lấy ý kiến công chúng về dự thảo Thông tư kế toán, mở đường cho khung pháp lý chính thức của thị trường tài sản mã hóa từ năm tài chính 2026.
Mục tiêu và phạm vi của dự thảo Thông tư
Dự thảo này nhằm cụ thể hoá Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP, tạo nền tảng pháp lý cho giai đoạn thí điểm thị trường tài sản mã hoá tại Việt Nam. Nó sẽ áp dụng cho các tổ chức cung cấp dịch vụ, phát hành và nhà đầu tư tổ chức trong nước, đồng thời xác định cách ghi nhận, hạch toán và trình bày báo cáo tài chính sao cho phù hợp với Chuẩn mực kế toán Việt Nam.
Cơ sở pháp lý
Thông tư được xây dựng dựa trên Luật Công nghiệp công nghệ số 2025, Luật Kế toán đã được sửa đổi và Nghị quyết 05/2025/NQ-CP. Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán chịu trách nhiệm soạn thảo, theo quy trình rút gọn để đáp ứng nhu cầu thực tiễn nhanh chóng.
Định nghĩa tài sản mã hoá
Theo dự thảo, tài sản mã hoá không được xếp vào tiền, chứng khoán hay tài sản tài chính truyền thống. Nó là “tài sản số” có tài sản cơ sở thực, được kiểm soát bằng khóa riêng tư, có giá trị thị trường và chỉ giao dịch trên sàn được cấp phép. Vì vậy, chúng được xếp vào nhóm tài sản đầu tư phi tài chính, tạo tiền đề cho việc lựa chọn khung kế toán thích hợp.
Giải quyết khoảng trống kế toán trong giai đoạn thí điểm
Hiện hệ thống Chuẩn mực kế toán Việt Nam chưa có hướng dẫn chi tiết cho tài sản mã hoá. Thông tư dự kiến sẽ đưa ra quy tắc thống nhất về hạch toán, trình bày và công bố thông tin, giúp doanh nghiệp giảm rủi ro pháp lý và nâng cao tính minh bạch của báo cáo tài chính.
Phương pháp tiếp cận thận trọng
Thông tư tham chiếu Chuẩn mực kế toán Việt Nam và Thông tư 99/2025/TT-BTC, đồng thời lựa chọn các chuẩn mực quốc tế như IFRS khi cần. Tài sản mã hoá có thể được ghi nhận là hàng tồn kho, tài sản vô hình hoặc nợ phải trả, tùy thuộc vào mục đích nắm giữ và bản chất giao dịch.
Nguyên tắc kế toán cho từng nhóm chủ thể
1. Tổ chức cung cấp dịch vụ (sàn giao dịch, lưu ký, nền tảng phát hành)
- Áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp.
- Quản lý, hạch toán tách biệt hoàn toàn tài sản mã hoá và tiền của khách hàng.
- Mở sổ chi tiết theo dõi từng khách hàng.
2. Hoạt động tự doanh tài sản mã hoá
- Hạch toán tương tự kinh doanh chứng khoán, bao gồm trích lập dự phòng rủi ro.
- Doanh thu từ lưu ký, quản lý, chuyển giao được ghi nhận vào doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ.
3. Tổ chức phát hành tài sản mã hoá
- Tiền thu được ghi nhận như vay vốn, không tính là vốn chủ sở hữu hay doanh thu ngay lập tức.
4. Nhà đầu tư tổ chức trong nước
- Hạch toán theo nguyên tắc đầu tư tài chính, phân loại tài khoản và phương pháp ghi nhận dựa trên mục đích và thời gian nắm giữ.
Thủ tục rút gọn, không tạo gánh nặng hành chính
Để đáp ứng tốc độ phát triển của thị trường, Bộ Tài chính áp dụng quy trình rút gọn khi ban hành Thông tư. Văn bản chỉ tập trung vào các nguyên tắc kế toán cốt lõi, không yêu cầu thêm thủ tục hành chính hay tăng chi phí nhân sự cho các cơ quan quản lý.
Về kiểm toán, Thông tư không quy định chế độ riêng; các tổ chức sẽ tuân thủ Luật Kiểm toán độc lập hiện hành và thực hiện kiểm toán nếu thuộc đối tượng bắt buộc.
Triển khai và tầm quan trọng
Thông tư dự kiến có hiệu lực từ năm tài chính 2026 và sẽ duy trì trong suốt giai đoạn thí điểm. Đây là bước nền tảng giúp hình thành khung kế toán thống nhất, tăng tính minh bạch và tạo tiền đề cho việc hoàn thiện thể chế trong các giai đoạn tiếp theo của thị trường tài sản mã hoá tại Việt Nam.
Đọc thêm các bản tin liên quan để nắm bắt tiến trình pháp lý và chuẩn bị cho doanh nghiệp của bạn đáp ứng các yêu cầu mới.
